لوازم و قطعات مشعل
مشعل بویلر مجموعهای هماهنگ از قطعات مکانیکی، الکتریکی و کنترلی است که وظیفه آن آمادهسازی سوخت، اختلاط صحیح با هوا و ایجاد احتراق کنترلشده در کوره دیگ میباشد. ساختار دقیق آن بسته به نوع مشعل (گازسوز، گازوئیلی یا دوگانهسوز) متفاوت است، اما به طور کلی اجزای اصلی آن را میتوان در چند بخش اساسی بررسی کرد:
۱. مجموعه تأمین و آمادهسازی سوخت
در مشعلهای گازسوز، خط سوخت شامل شیر اصلی قطع و وصل، فیلتر گاز، رگولاتور تنظیم فشار و شیر برقی گاز است. رگولاتور وظیفه دارد فشار گاز ورودی را به مقدار ثابت و مناسب احتراق تبدیل کند و شیر برقی نیز تحت فرمان تابلو کنترل، جریان گاز را در لحظه مناسب برقرار یا قطع میکند.
در مشعلهای گازوئیلی، به جای رگولاتور گاز، پمپ گازوئیل قرار دارد که سوخت را با فشار بالا به نازل میرساند. فیلتر سوخت برای جلوگیری از ورود ذرات معلق نصب میشود و شیر برقی گازوئیل نیز نقش ایمنی در قطع سریع سوخت را دارد. نازل در این نوع مشعل اهمیت زیادی دارد زیرا وظیفه اتمیزه کردن (پودر کردن) سوخت را بر عهده دارد تا احتراق کاملتری ایجاد شود.
در مشعلهای دوگانهسوز، هر دو مسیر سوخت به صورت مجزا پیشبینی شده و سیستم کنترلی مشخص میکند کدام سوخت فعال باشد.
۲. سیستم تأمین هوا و اختلاط
احتراق صحیح بدون هوای کافی ممکن نیست. بنابراین یکی از اجزای اصلی مشعل، فن دمنده هوا است. این فن که معمولاً توسط یک الکتروموتور به حرکت درمیآید، هوای احتراق را با فشار مناسب وارد هد مشعل میکند.
در مسیر هوا معمولاً دمپر تنظیم هوا نصب میشود که میزان هوای ورودی را بر اساس ظرفیت مشعل تنظیم میکند. در مشعلهای پیشرفتهتر، این دمپر به صورت سرووموتوری و هماهنگ با مقدار سوخت عمل میکند تا نسبت هوا به سوخت همواره در محدوده بهینه باقی بماند.
۳. هد مشعل و محفظه اختلاط
هد مشعل محل اصلی ترکیب سوخت و هوا و تشکیل شعله است. در این قسمت سوخت پودر شده یا گاز با هوای دمیدهشده مخلوط میشود و جرقه اولیه باعث احتراق آن میگردد. طراحی هد نقش مهمی در شکل شعله، طول آن و جلوگیری از برگشت شعله دارد.
در برخی مشعلها دیسک شعله یا صفحه پخشکننده وجود دارد که باعث چرخش جریان هوا و بهبود اختلاط میشود.
۴. سیستم جرقهزن (ایگنیشن)
برای شروع احتراق، نیاز به یک جرقه قوی است. این وظیفه بر عهده ترانس جرقه و الکترودهای جرقهزن است. ترانس، ولتاژ برق را به چند هزار ولت افزایش میدهد تا جرقهای قوی بین دو الکترود ایجاد شود. پس از تشکیل شعله پایدار، سیستم جرقهزن از مدار خارج میشود.
۵. سیستم کنترل شعله و ایمنی
یکی از مهمترین بخشهای مشعل، سیستم کنترل شعله است. این سیستم معمولاً شامل فتوسل یا سنسور تشخیص شعله (مانند فتوسل UV یا میله یونیزاسیون) میباشد. در صورت خاموش شدن شعله، این سنسور بلافاصله فرمان قطع سوخت را صادر میکند تا از تجمع سوخت و خطر انفجار جلوگیری شود.
رله مشعل یا رله کنترل احتراق نیز مغز متفکر سیستم است. این قطعه ترتیب روشن شدن فن، ایجاد جرقه، باز شدن شیر سوخت و کنترل ایمنی را به صورت زمانبندی شده مدیریت میکند.
۶. تابلو برق و تجهیزات کنترلی
تمامی عملکردهای مشعل توسط یک تابلو برق کنترل میشود. در این تابلو، کنتاکتورها، فیوزها، رلهها و کلیدهای حفاظتی قرار دارند. فرمان روشن یا خاموش شدن مشعل معمولاً از سوی پرشر سوئیچ بخار یا ترموستات آب بویلر صادر میشود.
همچنین پرشر سوئیچ هوا در برخی مشعلها نصب میشود تا اطمینان حاصل شود که قبل از ورود سوخت، جریان هوای کافی برقرار است.
به طور کلی مشعل بویلر از سه بخش اساسی تشکیل شده است:
سیستم سوخترسانی
سیستم هوارسانی
سیستم کنترل و ایمنی
هماهنگی دقیق این سه بخش است که احتراقی ایمن، کامل و با راندمان بالا را در بویلر فراهم میکند. هرگونه نقص در یکی از این اجزا میتواند باعث احتراق ناقص، افزایش مصرف سوخت یا حتی خطرات ایمنی شود.
در ادامه، کل اجزای اصلی و فرعی مشعل بویلر را بهصورت جامع و دستهبندیشده مشاهده میکنید. این فهرست ترکیبی از اجزای مشعلهای گازسوز، گازوئیلی و دوگانهسوز است:
۱) اجزای مکانیکی و بدنه
بدنه اصلی مشعل
فلنج اتصال به دیگ
لوله شعله (Flame Tube)
هد مشعل
دیسک شعله (Diffuser)
محفظه اختلاط هوا و سوخت
کاور یا درپوش محافظ
پایه نگهدارنده و ریل کشویی (در برخی مدلها)
۲) سیستم هوارسانی
الکتروموتور فن
فن دمنده (بلوئر)
حلزون یا محفظه فن
دمپر تنظیم هوا
محور و لینک دمپر
سرووموتور دمپر (در مدلهای مدولار)
پرشر سوئیچ هوا
فیلتر هوای ورودی (در برخی مدلها)
۳) سیستم سوخترسانی گازسوز
شیر دستی قطع گاز
فیلتر گاز
رگولاتور فشار گاز
مانومتر فشار گاز
شیر برقی گاز (شیر اول و دوم ایمنی)
سوئیچ حداقل فشار گاز
سوئیچ حداکثر فشار گاز
لوله و اتصالات گاز
۴) سیستم سوخترسانی گازوئیلی
پمپ گازوئیل
کوپلینگ پمپ
فیلتر گازوئیل
شیر برقی گازوئیل
نازل (Nozzle)
گرمکن گازوئیل (در برخی مدلها)
رگولاتور فشار پمپ
شیلنگهای رفت و برگشت سوخت
مخزن سوخت (خارج از مشعل ولی مرتبط)
۵) سیستم جرقهزنی
ترانس جرقه (Ignition Transformer)
الکترودهای جرقهزن
کابل فشار قوی جرقه
۶) سیستم تشخیص و کنترل شعله
فتوسل (در گازوئیلیها)
میله یونیزاسیون (در گازسوزها)
سنسور UV (در مشعلهای صنعتی بزرگ)
پایه و کابل سنسور شعله
۷) سیستم کنترل و فرمان
رله کنترل مشعل (رله احتراق)
تابلو برق مشعل
کنتاکتور موتور
بیمتال حفاظتی موتور
فیوزها
ترمینالهای اتصال
کلید روشن/خاموش
چراغهای سیگنال (Power / Flame / Lockout)
تایمر داخلی رله
سیستم ریست (دستی یا اتومات)
۸) تجهیزات ایمنی و کنترلی وابسته به بویلر
پرشر سوئیچ بخار
ترموستات آب دیگ
آکوستات (در دیگ آبگرم)
لیمیت کنترل (حد بالا)
کنترل سطح آب (در دیگ بخار)
شیر اطمینان (مرتبط با دیگ)
۹) تجهیزات تنظیم احتراق پیشرفته (در مشعلهای مدولار)
سرووموتور سوخت
سیستم مدولاسیون
کنترلر PID
سنسور اکسیژن (O₂ Analyzer)
نمایشگر دیجیتال تنظیمات
اینورتر موتور فن (در برخی مدلها)
